<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="T45n1882"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1882 三圣圆融观门</title> <title xml:lang="zh-Hans">大正新修大藏经数位版, No. 1882 三圣圆融观门</title> <author>唐 澄观述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.march</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">1882</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Taishō Tripiṭaka</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">大正新修大藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">三圣圆融观门</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by Mr. Lan Shi-Ren</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">萧镇国大德提供，北美某大德提供，蓝世任大德提供新式标点</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【大】</witness> <witness xml:id="wit1">【原】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2000-08-01T15:07:06"> CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24) </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone n="1" unit="juan"/> <pb n="0671a" ed="T" xml:id="T45.1882.0671a"/> <lb n="0671a01" ed="T"/> <lb n="0671a02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1882</cb:docNumber> <lb n="0671a03" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="1" type="卷"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0671001" n="0671001"/>三圣圆融观门</cb:jhead></cb:juan> <lb n="0671a04" ed="T"/> <lb n="0671a05" ed="T"/><byline cb:type="author">沙门澄观述</byline> <lb n="0671a06" ed="T"/><cb:div type="jing"><p xml:id="pT45p0671a0601">夫上圣观人设教，言不虚陈，按指发挥，触事 <lb n="0671a07" ed="T"/>皆通。“因”有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671002" n="0671002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0671002" n="0671002"/><anchor xml:id="beg0671002" n="0671002"/>妙<anchor xml:id="end0671002"/>德，叩示以二圣表法之二義， <lb n="0671a08" ed="T"/>遂著三圣圆融观。一毛之智观，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671003" n="0671003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0671003" n="0671003"/><anchor xml:id="beg0671003" n="0671003"/>难<anchor xml:id="end0671003"/>以度成；粗 <lb n="0671a09" ed="T"/>依教理，略示纲要，唯冀远识，虚己而求之焉。</p> <lb n="0671a10" ed="T"/><p xml:id="pT45p0671a1001">三圣者：本师毘卢遮那<persName>如来</persName>，普贤、文殊二大 <lb n="0671a11" ed="T"/>菩萨是也。大觉应世，辅翼尘沙，而《花严经》中， <lb n="0671a12" ed="T"/>独标二圣为上首者，托以表法，不徒然也。</p><p xml:id="pT45p0671a1217" cb:place="inline">今 <lb n="0671a13" ed="T"/>略显二门：一、相对明表；二、相融显圆。</p><p xml:id="pT45p0671a1315" cb:place="inline">且初门 <lb n="0671a14" ed="T"/>中：三圣之内，二圣为因，<persName>如来</persName>为果。果起言想， <lb n="0671a15" ed="T"/>且说二因。若悟二因之玄微，则知果海之深 <lb n="0671a16" ed="T"/>妙。</p><p xml:id="pT45p0671a1602" cb:place="inline">然二圣法门略为三对：</p><p xml:id="pT45p0671a1611" cb:place="inline">一、以能信、所信相 <lb n="0671a17" ed="T"/>对：谓普贤表所信之法界，即在缠<persName>如来</persName>藏，故 <lb n="0671a18" ed="T"/>《理趣般若》云：“一切众生皆<persName>如来</persName>藏。”普贤菩萨 <lb n="0671a19" ed="T"/>自体遍故，初会即入<persName>如来</persName>藏身三昧者，意在 <lb n="0671a20" ed="T"/>此也。文殊表能信之心，《<persName>佛</persName>名经》云：“一切诸<persName>佛</persName> <lb n="0671a21" ed="T"/>皆因文殊而发心”者，表依信发故。善财始见， <lb n="0671a22" ed="T"/>发大心者，当信位故。《经》云：“文殊菩萨出生一 <lb n="0671a23" ed="T"/>切菩萨，无休息故。”然信，但有信而未能见，及 <lb n="0671a24" ed="T"/>所信所证无二理。故无初普贤，信可始生？理 <lb n="0671a25" ed="T"/>唯极见，故文殊居初，普贤居後。</p><p xml:id="pT45p0671a2513" cb:place="inline">二、以解、行相 <lb n="0671a26" ed="T"/>对：普贤表所起万行，上下诸经皆言：“普贤行” <lb n="0671a27" ed="T"/>故。文殊表能起之解，通解事理，穷方便故。慈 <lb n="0671a28" ed="T"/>氏云：“汝先得见诸善知识，闻菩萨行，入解脱 <lb n="0671a29" ed="T"/>门，皆是文殊威神力”故。又云：“文殊常为一切 <pb n="0671b" ed="T" xml:id="T45.1882.0671b"/> <lb n="0671b01" ed="T"/>菩萨师”故。又云：“<name role="" type="person">文殊师利</name>心念力”故。</p><p xml:id="pT45p0671b0115" cb:place="inline">三、以理、 <lb n="0671b02" ed="T"/>智相对：普贤表所证法界，即出缠<persName>如来</persName>藏，“善 <lb n="0671b03" ed="T"/>财童子入其身”故。又云：“得究竟三世平等身” <lb n="0671b04" ed="T"/>故。一毛廣大即无边者，称法性故。普贤身相， <lb n="0671b05" ed="T"/>如虚空故。又，见普贤即得智波罗蜜者，明依 <lb n="0671b06" ed="T"/>于理而发智故。文殊表能证大智，本所事<persName>佛</persName> <lb n="0671b07" ed="T"/>名不动智故。慈氏云：“<name role="" type="person">文殊师利</name>常为无量百 <lb n="0671b08" ed="T"/>千亿那由他诸<persName>佛</persName>母”故。文殊于诸经中，所说 <lb n="0671b09" ed="T"/>法门多显般若旨故。又云：“从<name role="" type="person">文殊师利</name>智慧 <lb n="0671b10" ed="T"/>大海所出生”故。见後文殊，方见普贤，显其有 <lb n="0671b11" ed="T"/>智，方证理故。是以古德，铭後文殊，为智照无 <lb n="0671b12" ed="T"/>二相。不视<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671004" n="0671004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0671004" n="0671004"/><anchor xml:id="beg0671004" n="0671004"/>身<anchor xml:id="end0671004"/>相者，表极智甚深，心、境两<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671005" n="0671005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0671005" n="0671005"/><anchor xml:id="beg0671005" n="0671005"/>已<anchor xml:id="end0671005"/>， <lb n="0671b13" ed="T"/>信、解双绝故。又，理开体用，智分权实故，以文 <lb n="0671b14" ed="T"/>殊二智，证普贤体用。此之一门，古德亲问，三 <lb n="0671b15" ed="T"/>藏言：“有《经》说，未传此方。”又，此一门，亦表定慧， <lb n="0671b16" ed="T"/>理本寂故，智即慧故；亦表体用，普贤理寂，以 <lb n="0671b17" ed="T"/>为心体，文殊智照，为大用故。</p><p xml:id="pT45p0671b1712" cb:place="inline">第二、相融显圆 <lb n="0671b18" ed="T"/>者，亦二：</p><p xml:id="pT45p0671b1804" cb:place="inline">先、明二圣法门各自圆融：谓文殊必 <lb n="0671b19" ed="T"/>因于信，方能成解。有解无信，增邪见故；有信 <lb n="0671b20" ed="T"/>无解，长无明故。信解真正，方了本原；成其极 <lb n="0671b21" ed="T"/>智，极智反照，不异初心；故初发心时，便成正 <lb n="0671b22" ed="T"/>觉。又，前方便之智，不離智体故；後文殊名智， <lb n="0671b23" ed="T"/>照无二相。照信不殊于智，故从无身相而展 <lb n="0671b24" ed="T"/>右手，是以文殊三事，融通隐隐。</p><p xml:id="pT45p0671b2413" cb:place="inline">次、普贤三事 <lb n="0671b25" ed="T"/>自相融者：理若无行，理终不显；依体起行，行 <lb n="0671b26" ed="T"/>必称体。由行证理，理无行外之理；由理显行， <lb n="0671b27" ed="T"/>无理外之行故。随所证理，无不具一证一切 <lb n="0671b28" ed="T"/>证，故见普贤一毛所得法门，过前不可说倍， <lb n="0671b29" ed="T"/>又是即体之用故。“毛”、“孔”法门，缘起无尽，由是 <pb n="0671c" ed="T" xml:id="T45.1882.0671c"/> <lb n="0671c01" ed="T"/>普贤三事，涉入褈褈。</p><p xml:id="pT45p0671c0109" cb:place="inline">二者、二圣法门互相融 <lb n="0671c02" ed="T"/>者：谓要因于信，方知法界信；不信理，信即为 <lb n="0671c03" ed="T"/>邪故。能、所不二。不信自心有<persName>如来</persName>藏，非菩萨 <lb n="0671c04" ed="T"/>故。次、要藉于解，方能起行，称解起行，行不异 <lb n="0671c05" ed="T"/>解，则解、行不二。次、以智是理用，体理成智，还 <lb n="0671c06" ed="T"/>照于理，智与理冥，方曰真智，则理、智无二。 <lb n="0671c07" ed="T"/>故《经》云：“无有如外智能证于如，亦无智外如 <lb n="0671c08" ed="T"/>为智所入。”</p><p xml:id="pT45p0671c0805" cb:place="inline">又，法界寂照名<anchor xml:id="nkr_note_add_0671c0801" n="0671c0801"/><anchor xml:id="beg0671c0801" n="0671c0801"/>止<anchor xml:id="end0671c0801"/>，寂而常照名观。 <lb n="0671c09" ed="T"/>观穷数极，妙符乎寂，即定慧不二。又，即体之 <lb n="0671c10" ed="T"/>用曰智，即用之体曰理，即体用无二。是以文 <lb n="0671c11" ed="T"/>殊三事融通隐隐，即是普贤三事涉入褈褈， <lb n="0671c12" ed="T"/>此二不异，名普贤帝网之行。故〈普贤行品〉，反 <lb n="0671c13" ed="T"/>上下诸经，廣显理事圆融，为普贤行；非独事 <lb n="0671c14" ed="T"/>行，名普贤行。既二圣相融而不名文殊行者， <lb n="0671c15" ed="T"/>摄智属理，唯一心法界故，擧一全收。</p><p xml:id="pT45p0671c1515" cb:place="inline">二圣法 <lb n="0671c16" ed="T"/>门既相融者，则普贤因满，離相绝言，没因果 <lb n="0671c17" ed="T"/>海，是名毘卢遮那，光明遍照，唯证相应故。〈法 <lb n="0671c18" ed="T"/>界品〉中普贤之後便偈赞<persName>佛</persName>德者，显果相也。 <lb n="0671c19" ed="T"/>品初，<persName>如来</persName>自入三昧，现相无言，表所证绝言； <lb n="0671c20" ed="T"/>而普贤开显，放光令悟，表能证绝言；而文殊 <lb n="0671c21" ed="T"/>开显者，即斯意也。</p><p xml:id="pT45p0671c2108" cb:place="inline">若合三圣法门以为经目 <lb n="0671c22" ed="T"/>者：普贤是“大”，所证理体，无不包故；文殊是“方 <lb n="0671c23" ed="T"/>廣”，理上之智，为业用故。又，通是普贤，理含体 <lb n="0671c24" ed="T"/>用，通为所证故，文殊、普贤二俱花严万行，披、 <lb n="0671c25" ed="T"/>敷、信、智、解、行皆是因“华”用“严”。本寂体故，舍那 <lb n="0671c26" ed="T"/>即“<persName>佛</persName>”。通圆诸因，证上体用，故说即为“经”。因言 <lb n="0671c27" ed="T"/>显故，既包题目无遗，则摄《大经》義尽，亦一代 <lb n="0671c28" ed="T"/>时教，不離于此理智等。</p><p xml:id="pT45p0671c2810" cb:place="inline">然上理智等，幷不離 <lb n="0671c29" ed="T"/>心：心、<persName>佛</persName>、众生无差别故。若于心能了，则念念 <pb n="0672a" ed="T" xml:id="T45.1882.0672a"/> <lb n="0672a01" ed="T"/>因圆，念念果满。〈出现品〉云：“菩萨应知自心，念 <lb n="0672a02" ed="T"/>念常有<persName>佛</persName>成正觉”故。而即一之异，不碍外观， <lb n="0672a03" ed="T"/>勿滞言说。若与此观相应，则触目对境，常见 <lb n="0672a04" ed="T"/>三圣及十方诸菩萨，一即一切故，心、境无二 <lb n="0672a05" ed="T"/>故。依此修行，一生不剋，三圣必圆矣。</p> <lb n="0672a06" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead>三圣圆融观门<note place="inline">毕</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> <lb n="0672a07" ed="T"/> <lb n="0672a08" ed="T"/><cb:div type="w"><p xml:id="pT45p0672a0801">贞享二年乙丑仲秋念一蓂于南都邸舍抄 <lb n="0672a09" ed="T"/>之</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0671002" to="#end0671002"><lem wit="#wit.orig">妙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark">名</rdg></app> <app from="#beg0671003" to="#end0671003"><lem wit="#wit.orig">难</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0671004" to="#end0671004"><lem wit="#wit.orig">身</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0671005" to="#end0671005"><lem wit="#wit.orig">已</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark">亡</rdg></app> <app from="#beg0671c0801" to="#end0671c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">止</lem><rdg wit="#wit.orig">正</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0671002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0671002">妙【大】，名【挍异-原】</note> <note n="0671003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0671003">难【大】，〔－〕【挍异-原】</note> <note n="0671004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0671004">身【大】，〔－〕【挍异-原】</note> <note n="0671005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0671005">已【大】，亡【挍异-原】</note> </p> </cb:div> <cb:div type="taisho-notes"> <head>大正藏 挍注</head> <p> <note n="0671001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0671001">【原】德川时代刊<name role="" type="person">大谷大学</name>藏本</note> <note n="0671002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0671002">妙＝名ィ【原】</note> <note n="0671003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0671003">〔难〕ィ－【原】</note> <note n="0671004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0671004">〔身〕ィ－【原】</note> <note n="0671005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0671005">已＝亡ィ【原】</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0671c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0671c0801">止【CB】，正【大】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>